Kus Yumurtalarindaki Tasarimlari

Kategori	: Hayvanlar
Yorum Sayısı	: 0
Okunma	: 89
Tarih	: 23 Nisan 2008 15:45

KUS YUMURTALARINDAKI TASARIMLAR

Kuslardaki yaratilis mucizeleri kanatlari, tüyleri ya da göç yetenekleriyle sinirli degildir. Bu canlilardaki olaganüstü tasarimlardan biri de yumurtalarinda ortaya çikar.

Bize çok basit gibi görünen tavuk yumurtasinin kabugunda, golf topu girintilerini andiran 15 bin kadar gözenek bulunur. Daha küçük bazi kuslarin yumurtalari ise, ancak mikroskop altinda görülebilen süngersi bir kabuga sahiptir. Bu girintili-çikintili yapilar, kus yumurtasina büyük bir esneklik kazandirmakta ve darbelere karsi direncini artirmaktadir.

Yumurta tam bir paketleme harikasidir. Gelismekte olan civcivin gereksinim duydugu tüm besin ve suyu saglar. Yumurtanin sarisi, protein, yag, vitamin ve mineraller içerirken, aki da bir su deposu islevini görür.

Gelismekte olan civcivin besine ve suya oldugu kadar oksijen almaya ve karbondioksitini disari atmaya da gereksinimi vardir. Civcivin ayrica bir isi kaynagina, kemiklerinin gelismesi için kalsiyuma, suyunun korunmasina, bakterilerin bulasmasina ve mekanik darbelere karsi bir koruma sistemine gereksinimi vardir. Tüm bu gereksinimleri yumurta kabugu karsilar. Civciv, kabuk zarlarinin iç yüzeyinde bulunan bol damarli bir katman araciligiyla oksijen alir ve karbondioksitini atar. Gaz alip verme, eriskin hayvanlarda oldugu gibi akcigerlerle degil, kabuktaki küçük gözenekler yoluyla olur.

Yumurta kabuklari, sasirtici ölçüde saglam olmalarina karsin, çok da incedir. Bu özellik, kuluçkadaki ana ya da babanin isisinin, yumurtanin içine kadar kolayca iletilmesini saglar.

Gerekli Bir Kayip

Kuluçka dönemi sirasinda, yumurtadaki suyun ortalama %16'si gözeneklerden disari buharlasarak kaybolur. Biyologlar eskiden bu su kaybinin, yumurta kabugunun hava geçirebilen yapisi nedeniyle zorunlu, ama zararli bir kayip oldugunu düsünüyorlardi. Oysa son arastirmalar, bu su kaybinin civcivin yumurtadan çikmasi için gerekli oldugunu göstermistir. Civcivin yumurtadan çikarken gagasindaki yumurta disini kullanarak kendisine bir delik açtigi ilk asamada, fazla oksijene ve basini oynatacak kadar bir bosluga gereksinimi vardir. Bu gereksinimler, yumurtadaki suyun kaybedilmesi, dolayisiyla yer açilmasi ve bu açilan yerde daha çok oksijen bulundurulmasiyla karsilanir.

Konunun daha da ilginç olan yönü, farkli yumurta kabuklarinin su kaybetme oranlarinin da, ideal olan % 15-20'lik su kaybini saglayacak sekilde ayarlanmis olmasidir. Örnegin, dalgiç kusu yumurtasinin su kaybetme orani, daha kuru ortamda kuluçkaya yatirilan ayni büyüklükteki bir baska yumurtadan üç kat daha fazladir.

Yumurtadaki Dayaniklilik Tasarimi

Bir yumurta kabugunun, gaz, su ve isi islemini düzenlemesi gerektigi kadar saglam da olmasi gerekir. Kabuk, gelismekte olan civcivi dis darbelere karsi koruyacak ve kuluçkaya yatan annenin agirligini kaldirabilecek kadar dayanikli olmalidir.

Nitekim kus yumurtalarina baktigimizda, son derece dayanakli bir biçimde tasarlandiklarini görürüz. Allah, küçük ve büyük yumurtalari birbirinden farkli sekilde yaratmistir. Büyük kuslarin yumurtalari genellikle sert ve esnek olmayan bir yapiya sahiptir. Daha küçük kuslarin yumurtalari ise yumusak ve esnektir.

Yumurta, civcivi 20 günlük kuluçka dönemi boyunca koruyacak kadar saglam, ama disari çikmasina imkan saglayacak kadar da kirilgandir.

Pek çok kusun yumurtasi kamufle olmalarini saglaycak renklerde yaratilmistir. Deniz kusunun yumurtalari ise armut biçimindedir. Bu, sarp kayaliklar için tasarlanmis ideal bir sekildir. Darbe çemberler çizenbir yörünge izler.

Tavuk yumurtalarinin kabuklari sert ve gevrektir ancak yuvada birbirleri üzerine yuvarlandiklarinda kirilmaz. Bu tür kabuk, aslinda tüm iri yumurtalarda bulunmaktadir. Bu saglamlik, yumurtayi saldirganlardan korumaktadir. Eger bu sert ve gevrek kabuklari küçük yumurtalarda olsaydi çok çabuk kirilirlardi. Arastirmalar, küçük yumurtalardaki kabuklarin gevrek degil, ama dayanikli ve esnek oldugunu göstermektedir. Olasi bir darbede esneyebilmeleri onlari kirilmaktan kurtarir.

Bir kabugun gevrek ya da esnek yapida olmasi, sadece civcivi korumak açisindan degil, onun dünyaya gelis biçimi açisindan da belirleyici rol oynar. Sert ve gevrek bir kabuktan çikacak olan civcivin, kafasini ve bacaklarini çikarmadan önce yumurtanin basik ucunda sadece bir-iki delik açmasi yeterlidir. Böylece delikleri birlestiren bir takim çatlaklar olusur ve civciv sapka biçiminde bir kapagi kaldirmakla özgürlügüne kavusabilir.

54321

© 2008 Tüm Haklari saklidir.