|
|
Sunucu(Server) Sistemlere Genel Bakis
 Kategori |
: Donanim |
 Yorum
Sayısı |
: 1 |
 Okunma |
: 105 |
 Tarih |
: 23 Nisan 2008 15:40 |
Meta Taglar:/
Dikkatli PC Labs okuyuculari son dönemlerde artik anakart, islemci, ekran kartlari gibi temel sistem bilesenlerinden çok sik bahsetmedigimizi; ADSL, genel sistem incelemeleri/rehbleri, multimedya cihazlara yöneldigimizi fark edecektir. Çünkü temel sistem bilesenlerinde birbirinin kopyasi olan incelemeler sunmak hem bize, hem de size çok fazla sey getirmiyor. Bundan sonra da, çok fazla üzerine egilmedigimiz konular ile ilgili çalismalari sitemizde görebileceksiniz. Bu konulardan birisi de sunucular (server) üzerine olacak. Tahminen 4-5 yazi sürecek bu yazi dizisinde, sunucularin kullanim alanlarindan, farkli sunucu tiplerinden bahsedip, farkli ihtiyaçlar için sunucular kurup bunlari test edecegiz. Sonuçta elde edecegimiz verilerle ve bilgilerle bir rehber hazirlayip yazi dizimizi noktalayacagiz. Bu yazi dizisini hazirlarken ASUS tarafindan saglanan sunucular üzerinde çalismalar yapacagiz. Böylece hem ASUS sunucu ürünlerini incelemis olacagiz, hem de sizlere bilgilendirici makaleler/rehberler sunmus olacagiz. Sunacagimiz ilk yazi, bir giris yazisi niteliginde. Çok derine inmeden neden sunuculara ihtiyaç duydugumuzdan, kullanim alanlarindan, zaman zaman geçmisten ve farkli sunucu tiplerinden bahsedecegiz. Yeterli bilgileri sagladiktan sonra incelemelerimizi yapip, gerektigi noktalarda referans olmasi açisindan masaüstü sistemlerle karsilastirma yapacagiz. Sunucu Nedir? Sunucu (söylemeye alisik oldugumz sekliyle: Server), herhangi bir ag üzerinde bir programi veya bir bilgiyi farkli kullanicilara/sistemlere paylastiran/dagitan donanim veya yazilima verilen genel isimdir. Burada temel nokta, sunucularin bir bilgisayar agina bagli olmasi. Donanimsal olarak sunucularin, sorunsuz çalismak üzere insaa edilmis, güvenilir, çoklu kullaniciya hizmet eden bilgisayar sistem(ler)i oldugunu söyleyebiliriz. Örnegin, PC Labs'in bulundugu bilgisayar sistemi bir sunucudur ve bu bilgiler Internet araciligi ile siteyi ziyaret edenlere bilgiler dagitilir/paylasilir. Bilgisayar sunucularinin yaninda, yazilim sunuculari da mevcut. Örnegin, MySQL Server bir veritabani sunucu yazilimidir ve bunu bir sunucuya yükledigimiz zaman bu sunucuya genellikle database server (veritabani sunucusu) deriz. Neden Sunuculara Ihtiyacimiz Var? Sunuculara olan ihtiyaç, islerimizi bilgisayar sistemleri vasitasiyla yaptigimiz ve bilgileri bu sistemlere depoladigimiz zamanlarda ortaya çikiyor. Günümüzde bilgisayar sistemlerinin kullanimini tartismamiza bile gerek yok. Arrtik bir çok isletme bilgilerini merkezi noktada sakliyor ve bilgileri suibelerine/müsterilerine bu merkezden dagitiyor. Merkezde bu bilgi saklama görevini yapan, sürekli çalisir halde olmasi gereken bilgisayar sistemi sunucudur. Günümüzde, bilgisayar sistemlerinin sürekli çalismasinin çok önemli oldugu finans, saglik, egitim gibi sektörler var. Bu sektörlerde çok ufak zaman kayiplari, inanilmaz boyutta is ve para kaybini beraberinde getirebiliyor. Hele hele bilgileri bütünlügü ve sorunsuz bir sekilde saklanabilmesi firmalar için çok daha önemli hale geldi. Bir bankanin son 1 saat içerisinde yapilan islemleri sunucu arizasi nedeniyle kaybettigini düsündügünüzde, ortadaki kaybi görmek oldukça kolay olacaktir. Düzgün islemeyen bilgisayar sistemlerinin bile çok para ve is kaybina neden oldugunu zaman zaman canli örnekleriyle görüyoruz. Örnegin Ziraat Bankasi, yaptigi yazilimsal degisikligi nedeniyle geçtigimiz aylarda çok büyük sorunlar yasamis, bankanin müsterileri magdur olmustu. Sunuculara olan ihtiyacimiz iste burada ortaya çikiyor. Yaptigimiz iste, zaman, is ve bilgi kaybi olmasini istemiyorsak sunucu sistemler isin içerisine giriyor. Sunucular, genelde yedekli yapilarla çalistigi için, çalismalariniz çok az durumda aksiyor. Örnegin, güç kaynagi arizasinda ikinci güç kaynagi hemen devreye girerek durumu telafi ediyor veya herhangi bir disk arizasinda diger diskler veri kaybini engelliyor ve çalismaya devam edilebiliyor. Bu konuyla ilgili çalisma örneklerini daha sonra verecegiz. Biraz Geçmise Bakalim Aslinda sunucu deyince geçmis dönemlerde akillara ilk olarak Mainframe'ler gelirdi. Mainframe, mini-bilgisayarlarin (yani günümüz masaüstü bilgisayarlarinin) baglandigi çok genis bilgisayar sistemlerine verilen isimdir. Mainframe'i klasik bilgisayar sistemlerinden ayiran özelligi, kabaca, paralel olarak isleyen "bilgisayarciklardan" olusmasidir. Örnegin, Mainframe'e has olan I/O kanalina takilacak her kontrolcü, kendisine ait disk, ethernet karti, bellegi kontrol edip, her kontrolcü farkli bir isletim sistemi çalistirabiliyor. Mainframe'i esas güçlü kilan özelligi de bu. Mainframe'lerin eski yazilimlarla uyumlu olabilmesi, herhangi bir aksaklikta hemen paralel sistemin devreye girerek hata olusmasini engellemesi ve sistem çalisirken bile donanimlari takip çikartabilme özelligi, sistem kaynaklarini paylasabilen birbirinden tamamen izole sekilde çalisabilen sanal bölümleri, onun esas özelliklerini olusturuyor. Ancak Mainframe'ler bu kadar esnekligin ve özelligin yaninda çok yüksek maliyet getiriyordu. Özellikle küçük ve orta ölçekli sirketler için uygulamasi ve kullanilmasi zor olan Mainframe'ler yerine, mini-bilgisayar olarak adlandirilan aslinda masaüstü farki olmayan bilgisayarlara Mainframe'in yapabildigi bazi özellikler kazandirilarak "sunucu" görevi yapmaya basladi. Bizim alisik oldugumuz "sunucu" ifadesi de buna tekabül ediyor. Mainframe'ler halen büyük organizasyonlar tarafindan kullaniliyor (örnegin finans sektörü) ancak artik sunucu deyince aklimiza, sunucu islevi yapmak üzere gelistirilmis donanimlari tasiyan mini-bilgisayarlar geliyor. Artik bildigimiz sunucular ayni anda yüzlerce kullaniciya hizmete edecek kadar güçlüler. Mainframe'in yaptigi birçok isi çok daha ucuza yapabiliyor ve günümüzde çok popülerler. Biz de bu sistemler üzerinde duracagiz. Klasik bilgisayarlarin da güçlendirilerek sunucu görevi görmesinde, hizlanan sistemlerin oldukça büyük payi var. Artik istemci sistemler (sunucuya bagli olan bilgisayarlar), sunucu ile es zamanli olarak çalisiyor ve gerekli komutlarin isletilmesinde sunucuya yardimci oluyor. Örnegin, istemci bilgisayardan çalisan muhasebe yazilimindan rapor alacagiz. Veritabani sunucusuna komutlar gönderilerek, veritabaninda bilgiler sunucunun islem gücüyle gerçeklestiriliyor. Sunucudan alinan ham bilgiler, istemci bilgisayar tarafindan tekrar isleme konup istenen rapor elde ediliyor. Tüm bu islemler sadece sunucuya yaptirilacak olsaydi kuskusuz daha güçlü sunuculara ihtiyaç olacakti. Veya web sunuculardan bir örnek verelim. ASP, PHP veya JSP gibi kodlar web sunucusu tarafindan isleme konurken, Javascript kodlari veya sayfalarin gösterilmesi istemci tarafindan yapiliyor. Bir nevi is paylasimina gidiliyor. 5-10 yil öncesinde sunucu belki de sistem bellegi artirilmis bilgisayar gibiydi ama yeni donanimlarla birlikte güvenirlikte isin içine girdi. Zira sunucularda artik aranan esas özellikler, güvenilirlik ve sorunsuz çalisabilmesi. Günümüzdeki Sunucu Çesitleri Her ne kadar günümüzde çok sik kullanilan sunucular, masaüstü sistemlerimize benzer olsa da, ayrildiklari veya özellestikleri bazi noktalar var: 1- Performans: Çoklu kullaniciya hizmet edeceginden, çoklu islemci destegi, hizli bir disk sistemi, fazla bellek miktari barindirma.
2- Ölçeklenebilirlik: Kullanilan sunucunun ihtiyaçlara göre ne kadar güncellestirilebilecegi. Örnegin, artan yüke karsilik islemci sayisini veya hizini artirabiliyor muyuz? Bellek miktari ne kadar artiyor?
3- Güvenirlik ve Devamlilik: Kullanilan donanimlar yedekli mi? Ariza çiktiginda yedegi otomatik olarak devreye girip sorunsuz bir sekilde çalismaya devam edilebiliyor mu? Sunucularin kullanildigi tek bir alan olmadigi için, farkli amaçlar için farkli donanimlarda ve özelliklerde sunucular bulmak mümkün. Örnegin, ufak bir isletmede kullanilan sunucunun 10-15 bilgisayara hizmet edecegini varsayalim. Bu sunucu için öncelikli hedef %100 ulasilabilirlik degil, sonuçta mesai bitince tüm sistemler gibi sunucu da kapatiliyor. Bu sistem için önemli olan, bilgi bütünlügü. Bir web sunucusu için esas öncelik, %100 ulasilabilirlik ve bilgi bütünlügü. Günümüzde yüksek ulasilabilirlik oranina ihtiyaç duyan datacenter'lar için, KOBI'ler için, islem gücünün maksimumda olmasi gereken isletmeler için farkli sunucular bulunuyor. Mainframe haricinde bizi ilgilendiren baslica sunucu tiplerini listeleyelim: - 1. Rack Mounted Server: Aslinda günümüzdeki bir çok sunucu bu yapida. Bu sunucularin esas amaci, az yr kaplamasi ve özel bilgisayar raflarina yerlestirilebilmeleri. Kullanim amacina göre bu sistemler özellestirilebiliyor.
Bu tarz sunucular 1U, 2U, 4U, 5U gibi ifadelerle ifade edilmekte. 1U ifadesi, unit, yani bir raf yüksekliginde, yani 1.75 inç yüksekliginde demek. 2U ise 3.5 inç yüksekliginde demek. 1U veya 2U kasalara kurulan sunucular genellikle genisletilebilirlik açisindan sinirli oluyor. Bir bilgisayar rafinda (fullrack) 42 birim (U) bulundugunu da hatirlatalim. Bir çok organizasyon, yer sikintisinin oldugu noktada bu raf sunucularini (rack server) kullaniyor. 1U kasa içerisine monte edilecek bir sistem aslina bakarsaniz küçük ve orta ölçekli bir isletmenin ihtiyacini rahatlikla karsilayabilecek özellikte olabiliyor. Raf tipi sunucularin genellikle datacenter'larda kullanildigini görüyoruz. Zira ufak bir odada yaklasik 378 tane 1U sunucu barindirilabilir! - 2. Blade Servers (Blade Sunucular) : "Blade" için mantikli bir Türkçe karsilik bulamadigim için Blade sunucu diye bahsedecegim. Blade sunucular, 1U tipindeki bilgisayarlara benzer, hatta daha ufak yapidaki kasaya sahip anakart, islemci ve bellekten olusan sistemdir. Ufak yapida olmasinin getirdigi avantaj, bu blade sunucularinin yerlestirildigi blade sunucu kasasinin olmasi ve takip/çikartma isleminin sistem çalisirken bile yapilabilmesi. Blade sunucular, yüksek ve sorunsuz çalisma süresinin hedeflendigi noktalarda kullaniliyor. Herhangi bir arizada sistem saglam kasalarla çalismaya devam ediyor ve bozuk olani yenisiyle sistem çalisirken degistirebiliyorsunuz. Baglanti ve kablolama karmasikligi da bu sistemlerde en aza indirgeniyor.
.
- 3. Standart Sunucular: Aslinda ne isim verecegimi düsünemedim ama bu sunuculari büyük özel sunucu kasalarina kurulmus sunucular olarak adlandirabiliriz. Özellikleri ihtiyaca göre degisiklik gösterebilir ve küçük/orta/büyük ölçekli sirketler çok sik bir sekilde bu tip sunucular kullanilmaktadir.Örnegin bir veritabani sunucusu veya dosya sunucusu da bu sistemlerden yapilabilir. Bu sistemlerin avantaji, bol genisleme ve disk yuvasina sahip olmalari.
Bizim üzerinde duracagimz sunucu tipleri 1 ve 3. sunucu tipleri olacak. Blade sunucular bizi bu noktada asiyor. Sunucu Donanimlari Donanim üreticileri tarafindan sunucular için gelistirilmis özel donanimlar üretiliyor. Islemciler, bellekler, ethernet kartlari, diskler, güç kaynaklari vs. Simdi baslica sunucu bilesenlerine ve alte rnatiflerine bakalim: Islemci: Sunucularin belki de en pahali bilesenlerinin basinda islemciler geliyor. Sunucularda kullanilan islemcileri masaüstü sistemlerde kullanilan islemcilerden ayiran farkin basinda çoklu islemci destegi, daha genis L1 ve L2 tampon bellekler geliyor. Çogu kullanici, örnegin çift islemci destekli anakarta 2 adet masaüstü islemcisi taktigi zaman çift islemci çalisabilecegini düsünüyor. Eskiden bu mümkün olabiliyordu ancak artik yeni islemcilerde böyle birsey yok. Islemcilerin de çoklu islemci destegini sunmasi gerekiyor. Bizim ilgilenecegimiz sunucular için AMD ve Intel'in ürettigi islemciler kullaniliyor: - Intel: Xeon, Xeon MP, Itanium, Itanium 2
- AMD: Athlon MP, Opteron
Konumuz disinda oldugu için islemci detaylarina burada girmiyoruz. Daha sonra islemci detaylarindan da bahsedecegiz. Bellek: Aslinda sunucularda kullandigimz bellek tipki masaüstü sistemlerinde kullandiklarimiz gibi DDR SDRAM, SDRAM veya RDRAM olabiliyor. Sunucularda genellikle ECC (Hata kontrol ve düzeltme mekanizmasi)'ye sahip olan bellekler tercih edilir ve kullanilan bellek miktarlari fazla oldugu için "registered" bellek tercih edilir. Registered bellekler, üzerinde buluna bir çip sayesinde bellegi sürekli tazeleyerek bilgilerin bütünlügünü korurken, ECC özelligi de olasi veri hatalarinin düzeltiminde rol aliyor. Veri Depolama: Hard disklerin farkli baglanti çesidi, farkli dönüs hizlari, farkli miktarda tampon bellekleri bulunuyor. Bunlarin hepsi, disk seçiminde önemli. Ancak, sunucular için SCSI diskler çok uzun zamandan beri birincil tercih halinde. SCSI disklerin özellikle sunucular için gelistirildigini ve uygun oldugunu söylememiz sanirim yanlis olmaz. Daha uzun ömürleri, daha hizli komutlara cevap verebilmeleri, daha fazla performans sunabilmesi, daha fazla bant genisligi sunmasi onlari sunucular için tercih sebebi yapiyor. Son zamanlarda SATA disklerin de SCSI'ye benzer hot-swap özelliginden dolayi kullanildigini görüyoruz ama bunun uygulamalari henüz yaygin degil. Günümüzdeki disk arabirimlerine ve sunduklari bant genisliklerine bakalim: - ATA100: 100MB/s
- ATA133: 133MB/s
- Serial ATA: 150MB/s
- Ultra160 SCSI: 160MB/s
- Ultra320 SCSI: 320MB/s
Bant genisliginin genelde performansi etkileyen birincil unsur olmadigini hatirlatmak gerekiyor. Veri depolama deyince isin içine RAID giriyor. RAID, veri güvenliginin ön planda oldugu noktalarda mutlaka kullanilmasi gereken bir yapi. Baglanti Ag baglantisi için gereken ethernet kartlarindan bahsetmemiz de gerekiyor. Günümüzde anakart üzerinde entegre gelen ethernet kartlari 1 gigabit'lik ve sonradan takacaginiz ethernet karti da muhtemelen 1 gigabit'lik olacak. Sunuculara birden fazla ethernet karti takip, bir agdaki bilgileri, ikinci agdaki sistemlere paylastirmak mümkün olabilir. Ya da, bir kart devre disi kaldiginda digeri devreye girerek çalismaya evam edecek sekilde yapilandirilabilir. Sonuç Oldukça genis bir konuya yüzeysel bir giris yaptik. Esas yazilarimiz bundan sonra baslayacak, bundan sonra her hafta sizlere sunucular konusunda test ve makalelerle birlikte yaklasik 5-6 yazi sürecek bir yazi dizisi hazirlayacagiz. Bu yazi dizisinin faydali olmasi için önemli konular seçecegiz. Örnegin, burada yüzeysel olarak degindigimiz konularin detaylarina girmeye çalisip, ihityaca göre bir web sunucusu, bir veritabani sunucusu insaa edip, bunlarin üzerinde test yazilimlari kosturup, elde edecegimiz verileri tartisacagiz. Sunucularda kullanilan yeni donanimlara da bu vesile göz atip sizlere incelemelerini sunmus olacagiz. Bir de is istasyonu kurup, "Acaba is istasyonundan oyun bilgisayari olur mu gibi" akillara takilan sorularin cevaplarini arayacagiz. Sunucularla ilgili hazirlayacagimiz yazi dizisiyle ilgili olarak bize sormak istediginiz, veya bahsedilmesini istediginiz konu basliklari varsa, forumlarimizda bizlere iletmeyi ihmal etmeyin.
 Yazdırılabilir
Sayfa |
 Word'e
Aktar |
 Tavsiye
Et
|  Yorum
Yaz
Bu habere toplam 1 yorum yazýlmýþtýr.
Esrarengiz
[ 23 Nisan 2008 21:01
]
Anlatim ve açiklamalar için çok sagol isime yaradi..
Yorumlarýn tamamını okumak için tıklayın.
Donanim |
En Çok Okunan Makaleler |
|
|
|
|
